Texnoman

Assalomu alaykum! Siz Axborot texnologiyalari sohasining o'zbek tilidagi bloggerlar portaliga tashrif buyurdingiz! Loyihamizning asosiy maqsadi haqida bu yerda o'qishingiz mumkin.

Kirish A'zo bo'lish


Farzandlarimiz bizdan ko'ra kuchli, dono, bilimli va albatta baxtli bo'lishlari shart.

- Islom Karimov


№3 Dars — Linux ning asosiy kataloglari

/ — asosiy katalog.

/binBu katalogda operastion tizimning asosiy buyruqlari saqlanadi(ls, cp,..).

/boot – Linuks yadrosi va yuklashni boshqarish(grub, lilo va boshqalar)utilitlari saqlanadi.

/dev – Operatsion tizimga ulangan qurilmalarning fayli saqlanadi.(Linux operatsion tizimida, barcha qurilmalar(printer, skaner, qattiq disk ) fayl ko'rinishida saqlanadi. Kerakli qurilmani ishlashi uchun, shu qurilmaga tegishli maxsus fayl mavjud bo'lishi kerak. )

/etc – bu katalogda operatsion tizimning va boshqa dasturlarning(Apache, Samba) sozlash fayllari joylashadi.

/home – operatsion tizim foydalanuvchilarining shaxsiy xujjatlari saqlanishi lozim bo'lgan joy. Foydalanuvchi o'z xujjatlarini istalgan o'ziga yoqqan katalogda saqlashi mumkin, lekin xavfsizlik jihatidan linux ushbu joyga saqlashni maslahat beradi. Shuning uchun bu katalogga qattiq diskdan(HDD) alohida joy(razdel) ajratish lozim bo'ladi.

/home/username – username foydalanuvchisining shaxsiy katalogi. Bu katalogda foydalanuvchining shaxsiy sozlash fayllari va foydalanuvchining barcha ma'lumotlari saqlanadi. Linux ko'p foydalanuvchililik OT hisoblanadi, shu sababdan barcha foydalanuvchiga o'z shaxsiy fayllarini saqlash uchun shaxsiy katalog ajratiladi.

/root – root super foydalanuvchisining shaxsiy fayllari saqlanadigan joy, ya'ni root foydalanuvchisining uy katalogi. Bu katalog boshqa foydalanuvchilarning shaxsiy katalogidan farq qilmaydi. Root foydalanuvchisining imkoniyatlari keng bo'lganligi uchun, uning shaxsiy katalogi alohida asosiy katalog ichida joylashtirilgan.

/lib – Bu katalogda sistema kutubxonlari saqlanadi. Sistema kutubxonalari — /bin /sbin katalogidagi dastur kutubxonalari va operatsion tizimni ishlashi uchun lozim bo'lgan kutubxonalardir.

/media – Operatsion tizim, avtomat montirovka qila oladigan turli xil qurilmalarni(CD-ROM, USb flesh) shu katalogga montirovka(joylashtiradi) qiladi.

/mnt – agar operatsion tizim qurilmalarni avtomat montirovka qila olmasa, foydalanuvchi shu katalogga "mount" buyrug'i orqali kerakli qurilmani montirovka qiladi(joylashtiradi).

/opt – Katta xajmdagi dasturlar yoki katta xajmdagi yordamchi paketlar shu katalogga o'rnatiladi.

/sbin – Tizimni boshqarish va sozlash uchun zarur bo'lgan asosiy sistemali dasturlar saqlanadi (ifconfig, iptables).

/var/www – Apache serveri orqali ishlay oladigan web sahifalar joylashadi.

/var/log – Barcha log fayllar saqlanadi.

/var/games – o'yin fayllari uchun joy.

/var – Tez-tez o'zgaruvchi fayllar uchun joy. Operatsion tizimning jurnallari, barcha log fayllar, kesh fayllar saqlanadi.

/var/cache – Operatsion tizimga o'rnatilgan barcha dasturlarning keshlari uchun joy.

/var/lib – Ish jarayonida dasturlar tomonidan o'zgarishi mumkin bo'lgan doimiy xujjatlar uchun joy(Misol uchun meta ma'lumotlar, malumotlar bazasi,..).

/var/lock – Bu katalogda dasturlar tomonidan bloklangan barcha lock fayllar joylashadi.

/var/spool — bunda qayta ishlashni kutayotgan vazifalar saqlanadi.(Misol uchun xatlarni jo'natish ketma-ketligi vazifasi yoki printerdan chiqarish ketma-ketligi,..)

/usr – Bu katalogda barcha o'rnatilgan dastur paketlari, xujjatlari, yadroning kodlari va X Window tizimi saqlanadi.

/proc – OT ning yadrosi foydalanuvchiga yetkazishi mumkin bo'lgan har xil turdagi ma'lumotlar fayl ko'rinishida shu katalogda saqlanadi. Misol uchun /proc/modules katalogida yadroning barcha yuklangan modullari ro'yxati saqlanadi, /proc/cpuinfo katalogda esa kompyuterning prostessori xaqida ma'lumot saqlanadi. Bu katalogdagi fayllar kompyuter yuklanganda hosil bo'ladi.

/lost+found – fayl tizimida yo'qotilgan fragmentlarni qayta tiklash uchun qo'llaniladigan katalog. Misol uchun biror faylni o'chirayotganda, tokning ochishi xisobiga fayl to'liq o'chmaydi, ya'ni ma'lum bir qismi qolib ketadi va shu yerga saqlanadi.

/srv — bu katalogda turli xil yashirin ishlovchi prostess ma'lumotlari saqlanadi. Bu ma'lumotlarni ko'rib bo'lmaydi chunki bu yashirin prostesslarning xech qanday interfeyslari yo'q.

/tmp – vaqtinchalik ma'lumot saqlash uchun joy. Windows operastion tizimidagi C disk ichidagi Windows katalogidagi TEMP katalogi bilan bir xil. Barcha foydalanuvchilar bu katalog ichini o'qishi va katalogga yozishi mumkin.

Manba:


JONNY

Muallif haqida

JONNY Arduino, Java, C#, Android, Windows, Linux, Debian, Javascript.


Qiziq bo‘ladi:


Fikrlar 3

mnishonov
mnishonov
Linux operasion tizimi bilan ishlashni endigina boshlagan foydalanuvchilarda (MS Windowsdan keyin) ko'pincha uni kompyuterning doimiy xotirasiga o'rnatishda savollar tug'iladi va bu savollar doimiy xotirada qaysi kataloglarni yaratish hamda yaratilgan kataloglarga qanchadan o'lcham berish bilan bog'liq bo'ladi. Albatta, Linux ni o'rnatishga yordam beruvchi grafik interfeysli qulay o'rnatgichlar (instalyatorlar) mavjud va ularda avtomatik o'rnatish rejimi ham bo'lishi mumkin. Lekin bu holda doimiy xotira hajmini foydalanuvchi xoxlagandek taqsimlash imkoni boy beriladi. Shu sababli, yangi foydalanuvchilarga, tajriba orttirib olgunlariga qadar, quyidagi maslahatni berish mumkin: 1- swap bo'lim (ishchi xotiradan 1,5-2 baravar kattaroq hajmli, HDD dagi ma'lum joyni ishchi xotira sifatida ishlatish imkonini beradi), 2- / (asosiy bolim) operasion tizim shu yerga o'rnaydi. Ko'pchilik zamonaviy Linux distributivlar 7 GB gacha joy talab qiladi. Lekin qo'shimcha dastural o'rnatis maqsadi uchun 20-30 GB hajm ajratish yaxshi usul hisoblanadi. Yuqoridagi maqolada sanab o'tilgan kataloglar shu yerda avtomatik yaratiladi. 3- /home katalogi. Bu yerda Linux foydalanuvchilar uchun kataloglar joylashadi. HDD ning swap va / asosiy kataloglardan qolgan hajmini to'lig'icha /home katalogiga berish mumkin. Agar MS Windowsdagi C: va D: kataloglarni yodga olsak, / katalog C: ga, /home esa D: ga mos kelayotgandek. Ba'zida shunday fikrlasa ham bo'ladi. Lekin, aslida bu o'xshatish unchalik to'g'ri emas. Linuxda ishlash tajribangiz ortishi bilan to'qri bilim asta sekin paydo bo'ladi.
texnoman
texnoman
Muxtorali aka, shu tavsiyalarni yig'ib bitta maqola tayyorlasak yaxshi bo'larkan. Endi o'rganmoqchi bo'lganlar uchun juda foydali bo'lardi.
mnishonov
mnishonov
Assalomu alaykum. Fikringiz menga ma'qul. Shu kunlarda vaqt topib biror varaq qoralaymanda, sizga yuborarman. Qarab chiqib, fikringizni aytsangiz va ma'qul topsangiz, web sahifaga joylash mumkin bo'ladi.
Iltimos, fikr bildirish uchun saytga kiring yoki ro‘yxatdan o‘ting!